Hàng giả tăng 180% trong quý III, buôn lậu dồn sang chuyển phát nhanh và thương mại điện tử

Chiều 8/10, tại Hà Nội, Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia tổ chức hội nghị giao ban với các cơ quan, đơn vị thực thi công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Đại tá Trần Đức Đông, Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia, chủ trì hội nghị.

Theo Báo Điện tử Chính phủ, hội nghị nhằm nhận diện những vấn đề nổi cộm, phương thức, thủ đoạn mới, qua đó chủ động dự báo và xây dựng kế hoạch cao điểm chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả trước, trong và sau Tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027.

Số vụ hàng giả tăng gần ba lần so với cùng kỳ

Báo cáo tại hội nghị cho biết trong quý III/2026, các lực lượng chức năng phát hiện, bắt giữ, xử lý 39.716 vụ vi phạm, tăng 24,38% so với cùng kỳ năm 2025. Tổng số tiền thu nộp ngân sách đạt 5.696,673 tỷ đồng, tăng 56,38%. Các lực lượng chức năng khởi tố 329 vụ án với 519 đối tượng.

Trong tổng số vụ vi phạm, 2.510 vụ là buôn bán, vận chuyển trái phép hàng cấm, hàng lậu, tăng 53,70%; 34.357 vụ gian lận thương mại, gian lận thuế, tăng 17,32%. Nhóm hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ có 2.849 vụ, tăng 180,69% so với cùng kỳ, theo Báo Công an Nhân dân.

Đại tá Trần Đức Đông ghi nhận sự vào cuộc của các bộ, ngành, địa phương, nhưng cũng chỉ ra công tác nắm tình hình, dự báo và đấu tranh tại một số lĩnh vực vẫn chưa theo kịp thực tế; việc phát hiện, xử lý hàng giả, hàng kém chất lượng, vi phạm an toàn thực phẩm và quyền sở hữu trí tuệ còn hạn chế.

Chia nhỏ bưu kiện, khai sơ sài để né kiểm tra

Ông Lưu Mạnh Tưởng, Phó Cục trưởng Cục Hải quan, cho biết tuyến chuyển phát nhanh và thương mại điện tử đang có sự dịch chuyển mạnh. Các đối tượng chia nhỏ hàng thành những bưu kiện giá trị thấp để né thuế và giảm khả năng bị kiểm tra. Thông tin người gửi, người nhận có thể được khai báo sơ sài, sai địa chỉ hoặc sử dụng số điện thoại rác. Khi bưu kiện bị phát hiện, các đối tượng thậm chí bỏ hàng để xóa dấu vết.

Thiếu tướng Đào Hồng Sơn, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03), Bộ Công an, nhận định tội phạm đang chuyển từ buôn lậu truyền thống tại biên giới sang thương mại điện tử và chuyển phát nhanh. Hàng hóa được xé lẻ, đưa vào các kho ở biên giới rồi vận chuyển từng phần vào nội địa.

Trên tuyến đường bộ, theo ông Đỗ Hồng Trung, Phó Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia, các đối tượng thường chia nhỏ hàng hóa, tập kết tại các kho giáp biên rồi vận chuyển sâu vào nội địa qua nhiều chặng. Một số đường dây sử dụng xe hợp đồng, xe khách liên tỉnh, phương tiện logistics; liên lạc qua các nhóm kín trên Telegram, Zalo, WeChat và bố trí người cảnh giới. Trên tuyến biển, thủ đoạn phổ biến là khai sai tên, mã hàng, xuất xứ, trị giá và trà trộn hàng giả, hàng cấm trong container hàng hóa hợp pháp.

Thực phẩm chức năng, mỹ phẩm bán dưới danh nghĩa hàng xách tay

Cũng theo ông Đỗ Hồng Trung, với hàng giả là thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, các đối tượng thường quảng cáo là hàng có nguồn gốc Hàn Quốc, Trung Quốc; mua nguyên liệu trôi nổi, vỏ hộp, tem nhãn từ nước ngoài, đưa về Việt Nam đóng gói rồi bán với giá cao dưới danh nghĩa hàng xách tay. Thay vì mở cửa hàng, các đối tượng thuê căn hộ, nhà dân làm kho; giao dịch hoàn toàn trên mạng, sử dụng tài khoản ngân hàng không chính chủ và thuê shipper công nghệ vận chuyển.

Báo cáo tại hội nghị nêu các nền tảng Facebook, TikTok, Shopee, Telegram và hình thức livestream được sử dụng để tiêu thụ hàng nhập lậu, hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Bà Lại Việt Anh, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, cho biết từ đầu năm, các sàn thương mại điện tử đã được yêu cầu gỡ hơn 116.000 đường link vi phạm, nhưng tình trạng gỡ trang này, trang khác xuất hiện vẫn diễn ra.

Quản lý thị trường xử lý 215 vụ thương mại điện tử trong quý III

Số liệu riêng của lực lượng quản lý thị trường, công bố cuối tháng 9, cho thấy cùng xu hướng. Theo VietnamPlus, trong quý III/2026 lực lượng này kiểm tra 11.916 vụ việc, xử lý 9.354 vụ, chuyển cơ quan điều tra 108 vụ và thu nộp ngân sách 100,5 tỷ đồng. Riêng lĩnh vực thương mại điện tử có 215 vụ bị xử lý, thu nộp 3,5 tỷ đồng; chuyên đề chống hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ có 6.466 vụ, thu nộp gần 64,642 tỷ đồng.

Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cho biết việc bán hàng qua mạng xã hội, livestream và dịch vụ chuyển phát gây khó khăn cho việc xác định người bán, nguồn gốc và nơi lưu giữ hàng hóa. Kho hàng có thể tách biệt với địa điểm quảng cáo, nên việc xác minh chủ thể và dòng hàng phải làm đồng thời trên mạng và tại thực địa. Trong quý III, Cục tiếp nhận 797 cuộc gọi qua hotline 1900 888 655 và 227 tin phản ánh qua thư điện tử, chủ yếu liên quan hàng giả, hàng lậu, hàng kém chất lượng và hàng không rõ nguồn gốc.

Kiến nghị định danh người bán, người livestream và truy vết dòng tiền

Ông Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, đề nghị có quy định bắt buộc định danh người bán hàng, người livestream trên mạng để tăng khả năng truy vết và xử lý vi phạm. Bà Lại Việt Anh kiến nghị tăng cường kết nối với cơ quan thuế, ngân hàng và công an để truy vết dòng tiền, qua đó làm rõ các đường dây kinh doanh hàng giả trên môi trường mạng.

Thiếu tướng Đào Hồng Sơn đề nghị tăng cường chia sẻ, thống nhất dữ liệu giữa các bộ, ngành, xác định rõ cơ quan chủ trì và trách nhiệm của các đơn vị phối hợp. Ông cho rằng một trong những khó khăn hiện nay là việc chia sẻ dữ liệu giữa các bộ, ngành còn chậm, nhất là dữ liệu về thuế, hải quan và thương mại điện tử. Các cơ quan chức năng tại hội nghị xác định cần chuyển mạnh từ kiểm tra, xử lý từng vụ việc sang quản lý theo chuỗi, dựa trên dữ liệu và truy xuất nguồn gốc.

Về những tháng cuối năm, Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia yêu cầu các lực lượng tiếp tục nắm tình hình trên địa bàn, lĩnh vực và không gian mạng; tập trung đấu tranh với buôn lậu ma túy, vàng, ngoại tệ, thuốc lá thế hệ mới và hàng giả mạo xuất xứ Việt Nam để xuất khẩu. Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia cũng yêu cầu làm rõ trách nhiệm người đứng đầu khi để xảy ra vi phạm nghiêm trọng, kéo dài trên địa bàn, lĩnh vực được giao phụ trách.

Sang quý IV/2026, Ban Chỉ đạo 389 Bộ Công Thương sẽ tập trung kiểm tra các nhóm hàng có nguy cơ vi phạm cao trước Tết 2027, nhất là thực phẩm, mỹ phẩm, hàng tiêu dùng và xăng dầu; đồng thời phối hợp với nền tảng bán hàng và đơn vị chuyển phát để xác minh chủ thể, nguồn hàng. Người dân và doanh nghiệp có thể phản ánh dấu hiệu hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc qua hotline 1900 888 655 của Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước.

Nguồn tham khảo

• Báo Điện tử Chính phủ — Buôn lậu chuyển sang chia nhỏ hàng, chuyển phát nhanh và thương mại điện tử
• Báo Công an Nhân dân — Hàng giả, hàng lậu tràn lên không gian mạng
• VietnamPlus (TTXVN) — Quản lý thị trường chuyển cơ quan điều tra 108 vụ vi phạm trong quý 3/2026