CHỐNG HÀNG GIẢ TRONG KỶ NGUYÊN SỐ: TỪ NHẬN DIỆN RỦI RO ĐẾN BẢO VỆ GIÁ TRỊ THẬT

Các đại biểu tham gia nghi thức chào cờ

Đi từ thực trạng đến khả năng tự bảo vệ của doanh nghiệp

Ngày 18/9/2026, Trung tâm Công nghệ Chống hàng giả Việt Nam (ACT) – đơn vị trực thuộc Hiệp hội Chống hàng giả và Bảo vệ thương hiệu Việt Nam (VATAP) – tổ chức Hội nghị “Phòng, chống hàng giả trong kỷ nguyên số – Đồng hành cùng doanh nghiệp, bảo vệ người tiêu dùng” tại Hà Nội. Chương trình quy tụ đại diện cơ quan quản lý, lực lượng chức năng, tổ chức chuyên môn, hiệp hội, chuyên gia, doanh nghiệp và cơ quan báo chí – truyền thông; tập trung vào hàng giả, hàng kém chất lượng, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, mã số mã vạch, truy xuất nguồn gốc và minh bạch thông tin hàng hóa.

PGS.TS Nguyễn Minh Vỹ phát biểu khai mạc Hội nghị.

 PGS.TS Nguyễn Minh Vỹ – Giám đốc Trung tâm Công nghệ Chống hàng giả Việt Nam – phát biểu khai mạc. Sau đó, chương trình lần lượt đi từ thực trạng thị trường và góc nhìn quản lý, đến sở hữu trí tuệ, tiếng nói doanh nghiệp, công cụ mã số mã vạch, truy xuất nguồn gốc và các giải pháp công nghệ. Trình tự này bám sát nhu cầu thực tế của doanh nghiệp: không chỉ phát hiện một sản phẩm có dấu hiệu bất thường, mà còn phải biết dữ liệu nào cần kiểm tra, trách nhiệm thuộc về ai và khi nào cần chuyển thông tin đến cơ quan có thẩm quyền.

Ông Phạm Minh Tuân – đại diện Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (Ban Chỉ đạo 389 quốc gia) – trình bày chủ đề về thực trạng hàng giả, hàng kém chất lượng trong nền kinh tế. TS. Nguyễn Hữu Cẩn – Quyền Viện trưởng Viện Sở hữu trí tuệ quốc gia – trao đổi về các vấn đề sở hữu trí tuệ trong công tác phòng, chống hàng giả. Phần thảo luận của doanh nghiệp tiếp tục đưa những khó khăn thực tế về chuẩn hóa sản phẩm, bảo vệ thương hiệu và xác thực hàng hóa vào chương trình.

 Ông Phạm Minh Tuân – đại diện Ban Chỉ đạo 389 quốc gia – trình bày về thực trạng hàng giả, hàng kém chất lượng.

“893” không xác nhận xuất xứ, chất lượng hay hàng thật

Một nội dung chuyên môn đáng chú ý đến từ ông Lê Xuân Trường – Chánh Văn phòng Hội Mã số Mã vạch Việt Nam. Bài trình bày làm rõ ý nghĩa của tiền tố 893: đây là mã quốc gia do tổ chức GS1 toàn cầu cấp cho Việt Nam và do GS1 Việt Nam quản lý việc cấp, sử dụng. Bản thân dãy số này không cho biết nơi sản xuất, xuất xứ nguyên liệu, chất lượng của sản phẩm, hay sản phẩm là thật hoặc giả.

Để đánh giá một mã có phù hợp hay không, cần đối chiếu chủ thể đứng sau mã, sản phẩm thực tế và dữ liệu liên quan. Trong phân hệ chống hàng giả, mã số mã vạch có thể hỗ trợ bốn nhóm việc: định danh đúng đối tượng như sản phẩm, lô hàng, đơn vị logistics hoặc địa điểm; đối chiếu chủ thể; liên kết các sự kiện truy xuất trong quá trình sản xuất và phân phối; nhận diện dấu hiệu bất thường như mã trùng, quét sai khu vực hoặc sai tuyến lưu thông.

Ông Lê Xuân Trường trình bày nội dung mã số mã vạch

Bài tham luận cũng nhấn mạnh ranh giới chuyên môn: dữ liệu từ mã cung cấp căn cứ ban đầu cho việc đối chiếu, nhưng không thay thế kiểm nghiệm, giám định hoặc kết luận của cơ quan có thẩm quyền. Quy trình kiểm tra nhanh được trình bày theo bốn bước: đọc đúng dữ liệu mã; kiểm tra quyền sử dụng và chủ thể; đối chiếu với hàng hóa thực tế; nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường thì lập hồ sơ, thu thập thông tin liên quan và chuyển đến cơ quan có thẩm quyền để xử lý theo quy định.

Nội dung này được đặt trong khung pháp lý mới: Nghị định số 37/2026/NĐ-CP ngày 23/01/2026 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa. Bài trình bày lưu ý doanh nghiệp sử dụng mã phải bảo đảm tính đơn nhất, khai báo và cập nhật dữ liệu trước khi đưa sản phẩm vào lưu thông, đồng thời duy trì sự nhất quán giữa dữ liệu mã với nhãn hàng hóa, hồ sơ chất lượng và thông tin trên kênh phân phối.

Truy xuất nguồn gốc phải là một hệ thống dữ liệu

Ở góc độ triển khai giải pháp, ThS. Phạm Thị Lý – Giám đốc Trung tâm Doanh nghiệp Hội nhập và Phát triển, nhà sáng lập nền tảng CheckVN – trình bày chuyên đề về minh bạch thông tin truy xuất nguồn gốc, chống giả và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

ThS. Phạm Thị Lý trình bày chuyên đề về minh bạch thông tin và truy xuất nguồn gốc

Phần tham luận mô tả truy xuất nguồn gốc như một hệ thống gồm nhiều phân hệ thay vì một trang thông tin xuất hiện sau thao tác quét mã. Các cấu phần được giới thiệu gồm quản trị sản xuất, quản lý hồ sơ, mã truy xuất, mã chống giả, quản lý luồng di chuyển sản phẩm, thông tin sở hữu, chống giả trên môi trường trực tuyến và các công cụ phục vụ người sử dụng. Theo số liệu được trình bày tại hội nghị, nền tảng CheckVN đã được triển khai cho hơn 3.500 doanh nghiệp và hơn 16.000 sản phẩm. Đây là một trong các giải pháp công nghệ được giới thiệu trong chương trình.

Điểm gặp nhau giữa phần trình bày của hai diễn giả là dữ liệu phía sau mã. Một mã chỉ phát huy giá trị khi gắn đúng đối tượng, do đúng chủ thể quản lý, có dữ liệu nhất quán và được đặt trong quy trình có khả năng kiểm tra, đối chiếu. Với người tiêu dùng, dữ liệu minh bạch giúp có thêm cơ sở kiểm tra thông tin. Với doanh nghiệp, hệ thống dữ liệu hỗ trợ quản trị sản xuất, phân phối, bảo hành, theo dõi luồng hàng và phát hiện các tình huống cần xác minh.

Sở hữu trí tuệ và tiếng nói doanh nghiệp: hai lớp phòng vệ mà công nghệ không thay thế được

Công nghệ có thể hỗ trợ nhận diện và theo dõi dữ liệu, nhưng quyền đối với nhãn hiệu, sáng chế, kiểu dáng hoặc các tài sản trí tuệ khác phải được xác lập và quản trị theo pháp luật sở hữu trí tuệ. Phần trao đổi của TS. Nguyễn Hữu Cẩn giúp đặt lớp công nghệ vào đúng quan hệ với lớp pháp lý.

TS. Nguyễn Hữu Cẩn: Quyền Viện trưởng Viện Sở hữu trí tuệ quốc gia.

Sau đó, các doanh nghiệp nêu những khó khăn liên quan đến chuẩn hóa hàng hóa, truy xuất nguồn gốc, thương mại điện tử và bảo vệ thương hiệu. Từ những tình huống được đưa ra, vấn đề không dừng ở việc lựa chọn một loại tem. Doanh nghiệp cần một cơ chế liên kết sản phẩm vật lý với dữ liệu, quản lý việc cấp và sử dụng mã, kiểm soát luồng lưu thông, nhận diện bất thường và biết đầu mối phù hợp để chuyển thông tin khi cần xác minh.

Đại diện doanh nghiệp trao đổi tại hội nghị

ACT xác định vai trò cầu nối và bốn nhiệm vụ trọng tâm

Trong bài phát biểu tổng kết, ông Võ Thành Trung – Giám đốc ACT Hồ Chí Minh – xác định định hướng của Trung tâm theo ba trụ cột: “Kết nối cơ quan quản lý – Đồng hành cùng doanh nghiệp – Kiến tạo thị trường minh bạch”. Nội dung được trình bày theo hướng ACT là đầu mối kết nối, phản ánh nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và phối hợp với các cơ quan, tổ chức trên tinh thần tôn trọng chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền và quy định pháp luật.

Ông Võ Thành Trung phát biểu tổng kết

Bốn nhiệm vụ trọng tâm được nêu trong phát biểu tổng kết gồm: duy trì cơ chế kết nối thường xuyên giữa doanh nghiệp với cơ quan, tổ chức có thẩm quyền; đồng hành cùng doanh nghiệp trong nâng cao nhận thức pháp luật, chuẩn hóa hàng hóa, minh bạch thông tin, bảo vệ thương hiệu và truy xuất nguồn gốc; thúc đẩy ứng dụng công nghệ, dữ liệu, mã số mã vạch và giải pháp xác thực phù hợp; xây dựng đội ngũ cán bộ có năng lực chuyên môn, tác phong chuyên nghiệp và khả năng kết nối thực chất.

Cách xác định vai trò này cũng đặt đúng giới hạn của công nghệ. Công nghệ tạo dữ liệu và công cụ hỗ trợ nhận diện; việc kiểm nghiệm, giám định, kết luận về vi phạm hoặc xử lý thuộc thẩm quyền của cơ quan có thẩm quyền. Với ACT, giá trị của vai trò cầu nối nằm ở việc giúp doanh nghiệp hiểu đúng yêu cầu tuân thủ, chuẩn hóa thông tin, nhận diện rủi ro và kết nối đúng nguồn lực khi phát sinh nhu cầu.

Các đại biểu chụp hình lưu niệm

Ba vế của thông điệp hội nghị

Thông điệp của hội nghị được thể hiện xuyên suốt từ chương trình đến các bài tham luận. “Nhận diện đúng” là hiểu đúng khả năng và giới hạn của từng công cụ; không nhầm một mã có thể quét với một hệ thống xác thực hoàn chỉnh. “Hành động đúng” là đối chiếu đúng dữ liệu, thực hiện đúng trách nhiệm và chuyển đúng tuyến khi có dấu hiệu bất thường. “Bảo vệ giá trị thật” là bảo vệ sản phẩm, thương hiệu, tài sản trí tuệ, quyền lợi người tiêu dùng và sự minh bạch của thị trường.

Từ góc độ doanh nghiệp, thông điệp quan trọng sau hội nghị là phải chủ động trước khi xảy ra sự cố: làm đúng pháp luật, quản lý đúng dữ liệu, chuẩn hóa hàng hóa và xây dựng khả năng kiểm tra xuyên suốt quá trình sản xuất – phân phối. Khi công nghệ, dữ liệu, quyền sở hữu trí tuệ và cơ chế phối hợp được đặt đúng vị trí, công tác phòng, chống hàng giả mới có nền tảng để đi từ phản ứng sau vi phạm sang phòng ngừa và bảo vệ giá trị thật từ sớm.

“NHẬN DIỆN ĐÚNG – HÀNH ĐỘNG ĐÚNG – BẢO VỆ GIÁ TRỊ THẬT”

Một số hình ảnh tại hội nghị