Quét mã QR thấy thông tin sản phẩm chưa đủ để xác thực nguồn gốc hàng hóa

Ông Đặng Văn Nguyện, đại diện Trung tâm Mã số Mã vạch Quốc gia, cho biết nhiều người tiêu dùng vẫn nhầm lẫn giữa việc tra cứu thông tin sản phẩm qua mã QR và truy xuất nguồn gốc hàng hóa. Ông nêu vấn đề này tại lớp tập huấn về mã số, mã vạch, truy xuất nguồn gốc và nhãn điện tử chiều 23/10, theo Báo Dân trí.

Lớp tập huấn do Trung tâm Chuyển đổi số thành phố Hà Nội, thuộc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, tổ chức. Khoảng 150 học viên tham dự, gồm đại diện cơ quan quản lý, doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất kinh doanh và đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ trên địa bàn thành phố.

Mã QR dẫn tới trang thông tin chưa phải là truy xuất nguồn gốc

Theo ông Nguyện, nhiều đơn vị chỉ tạo một mã QR liên kết tới trang thông tin sản phẩm. Khi quét, người mua đọc được tên hàng hóa, hình ảnh, thành phần hay địa chỉ doanh nghiệp, nhưng các nội dung này chưa phản ánh toàn bộ quá trình hình thành và lưu thông hàng hóa.

Một hệ thống truy xuất nguồn gốc đạt chuẩn phải theo nguyên tắc "một bước trước, một bước sau". Theo đó, mỗi đơn vị trong chuỗi cung ứng phải xác định được nguồn nguyên liệu, hàng hóa đầu vào và đơn vị tiếp nhận ở công đoạn tiếp theo.

Khi phát hiện sản phẩm không bảo đảm chất lượng hoặc có nguy cơ mất an toàn, hồ sơ lưu theo từng lô hàng giúp doanh nghiệp và cơ quan quản lý xác định thời điểm sản xuất cùng phạm vi phân phối. Việc khoanh vùng và thu hồi sản phẩm lỗi nhờ đó làm được nhanh, tránh rà soát tràn lan.

Đầu mã 893 cho biết nơi cấp mã, không cho biết nơi sản xuất

Đại diện Trung tâm Mã số Mã vạch Quốc gia cho biết 893 là tiền tố do Tổ chức GS1 toàn cầu cấp cho GS1 Việt Nam. Mã vạch bắt đầu bằng ba chữ số này chỉ cho biết mã số được cấp thông qua tổ chức GS1 tại Việt Nam, không đồng nghĩa với việc sản phẩm được sản xuất trong nước.

Ông Nguyện cũng nêu tình trạng một số đơn vị sau khi đăng ký quỹ mã đã tự ý chia sẻ cho nhiều cơ sở kinh doanh độc lập cùng sử dụng. Khi người tiêu dùng tra cứu, chủ thể đăng ký mã và đơn vị đứng tên trên bao bì không khớp nhau.

Theo ông, việc chuyển nhượng hoặc sử dụng mã sai phạm vi đăng ký là vi phạm pháp luật và gây phức tạp cho công tác quản lý thị trường.

Quản lý chất lượng theo mức độ rủi ro

Lớp tập huấn cũng phổ biến phương thức phân loại kiểm soát chất lượng theo ba mức rủi ro thấp, trung bình và cao. Hàng hóa có nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, tính mạng, tài sản hoặc môi trường chịu các biện pháp kiểm soát tương ứng, thay vì một cơ chế quản lý đồng nhất cho mọi sản phẩm.

Cách tiếp cận này được đưa vào Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa, do Quốc hội thông qua chiều 18/6/2025. Theo Báo Điện tử Chính phủ, luật bổ sung quy định phân loại sản phẩm, hàng hóa dựa trên mức độ rủi ro để phù hợp với thông lệ quốc tế về quản lý rủi ro.

Nội dung về ứng dụng công nghệ trong quản lý chất lượng được luật giao Chính phủ quy định chi tiết.

Luật này (số 78/2025/QH15) cũng đưa vào khái niệm hộ chiếu số của sản phẩm. Theo LuatVietnam, đây là tập hợp thông tin về sản phẩm và chuỗi cung ứng của sản phẩm, được lưu bằng mã vạch, phương thức phù hợp hoặc cơ sở dữ liệu có đường dẫn, đọc được qua thiết bị phù hợp.

Tại lớp tập huấn, nhãn điện tử và hộ chiếu số sản phẩm được giới thiệu nhằm hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn hóa dữ liệu, minh bạch thông tin hàng hóa và đáp ứng yêu cầu của thị trường trong nước, quốc tế.

Mục tiêu của lớp tập huấn

Ban tổ chức cho biết lớp tập huấn hướng tới nâng cao năng lực thực thi pháp luật cho cơ quan quản lý. Doanh nghiệp được hướng dẫn sử dụng mã số mã vạch đúng quy định, triển khai truy xuất nguồn gốc và ứng dụng công nghệ số trong quản lý chất lượng hàng hóa.

Theo Báo Dân trí, hệ thống mã số mã vạch hiện ghi nhận hơn 2,1 triệu loại sản phẩm, và mỗi ngày có hàng trăm mặt hàng mới được tạo mã định danh.

Nguồn tham khảo

• Báo Dân trí — Chuyên gia chỉ ra ngộ nhận của nhiều người Việt khi quét mã QR
• Báo Điện tử Chính phủ — Quốc hội thông qua Luật sửa đổi Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa
• LuatVietnam — Hộ chiếu số của sản phẩm là gì theo Luật số 78/2025/QH15?

Ảnh: Báo điện tử Dân trí — nguồn: https://dantri.com.vn/khoa-hoc/chuyen-gia-chi-ra-ngo-nhan-cua-nhieu-nguoi-viet-khi-quet-ma-qr-20261023174145815.htm