Chủ thể quyền đề nghị Hải quan giám sát hàng nghi xâm phạm sở hữu trí tuệ bằng hồ sơ điện tử

Từ ngày 1/3/2026, cơ quan Hải quan được chủ động tạm dừng thông quan khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn hàng giả, thay vì phải chờ đơn yêu cầu từ chủ thể quyền. Quy định nằm trong Thông tư số 06/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính, theo Cổng thông tin Logistics Việt Nam.

Thông tư này sửa đổi, bổ sung Thông tư số 13/2015/TT-BTC về kiểm tra, giám sát, tạm dừng làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa có yêu cầu bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Thông tư được ban hành ngày 26/1/2026. Văn bản cũng sửa nội dung tương ứng của Thông tư số 13/2020/TT-BTC.

Giấy tờ chủ thể quyền không còn phải nộp

Theo quy định mới, doanh nghiệp không còn phải nộp văn bằng hoặc giấy chứng nhận bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ trong trường hợp cơ quan hải quan có thể tra cứu các thông tin này từ cơ sở dữ liệu của cơ quan quản lý nhà nước về sở hữu trí tuệ.

Thông tư bãi bỏ yêu cầu hợp pháp hóa lãnh sự đối với giấy ủy quyền của chủ thể quyền cho người đại diện hợp pháp tại Việt Nam khi thực hiện thủ tục đề nghị kiểm tra, giám sát.

Hồ sơ gửi qua hệ thống điện tử của Hải quan

Toàn bộ hồ sơ bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, yêu cầu kiểm soát và thông tin liên quan được tiếp nhận, cập nhật và xử lý qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan, theo Cổng thông tin Logistics Việt Nam.

Với hồ sơ đăng ký kiểm tra, giám sát, người khai có thể gửi hình ảnh nhận diện sản phẩm và tài liệu liên quan dưới dạng điện tử, theo ông Đào Duy Tám, Trưởng ban Giám sát quản lý về hải quan, Cục Hải quan, trả lời Báo Nhân Dân.

Ông Tám cho biết các chủ thể quyền cũng cần chủ động nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin để khai báo và tiếp nhận kết quả xử lý từ cơ quan hải quan.

Thủ tục được sửa đổi là thủ tục đề nghị, gia hạn và chấm dứt thời hạn kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu có yêu cầu bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, cùng việc bổ sung, thay đổi thông tin đề nghị. Bộ Tài chính công bố thủ tục này tại Quyết định số 1411/QĐ-BTC ngày 9/6/2026. Cục Hải quan tổ chức thực hiện.

Hải quan chủ động tạm dừng làm thủ tục

Điều 10a được bổ sung tại Thông tư số 06/2026/TT-BTC cho phép Đội trưởng Hải quan cửa khẩu quyết định tạm dừng thông quan để xác minh khi có căn cứ nghi ngờ dựa trên phân tích rủi ro, dữ liệu nghiệp vụ hoặc dấu hiệu thực tế.

Theo ông Đào Duy Tám, cơ quan hải quan có thể chủ động tạm dừng làm thủ tục khi có căn cứ xác định hàng hóa có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu, giả mạo chỉ dẫn địa lý hoặc sao chép lậu.

Trong trường hợp Hải quan chủ động tạm dừng, chủ thể quyền không phải ký quỹ 20% như với một số trường hợp đề nghị tạm dừng theo quy định trước đây.

Nếu chưa đủ căn cứ kết luận sau khi kiểm tra thực tế, cơ quan hải quan sẽ phối hợp với chủ thể quyền, cơ quan quản lý nhà nước về sở hữu trí tuệ và các bên liên quan để làm rõ vụ việc.

Nếu việc tạm dừng được xác định là không có căn cứ, gây thiệt hại cho chủ hàng, cơ quan Hải quan phải bồi thường và chi trả các chi phí phát sinh như lưu kho, xếp dỡ, bảo quản trong thời hạn 10 ngày làm việc.

Hàng thương mại điện tử và hàng quá cảnh

Quy định mới không đặt ra ngoại lệ cho hàng hóa giao dịch trực tuyến. Lô hàng thương mại điện tử có dấu hiệu vi phạm chịu quy trình tạm dừng tương đương lô hàng truyền thống.

Thông tư cũng siết kiểm tra đối với hàng quá cảnh và hàng tạm nhập tái xuất, khâu dễ bị lợi dụng để trung chuyển hàng giả quốc tế.

Theo ông Đào Duy Tám, việc chủ thể quyền chia sẻ dữ liệu về các vụ việc vi phạm và dấu hiệu nhận diện hàng hóa xâm phạm giúp cơ quan quản lý có thêm cơ sở phối hợp ngăn chặn vi phạm tại biên giới và trên thị trường nội địa.

Ảnh đại diện của bài là ảnh minh hoạ do AI tạo.

Nguồn tham khảo

• Cổng thông tin Logistics Việt Nam — Từ 1/3/2026, Hải quan được chủ động dừng thông quan khi phát hiện nghi vấn hàng giả
• Báo Nhân Dân — Thông tư số 06/2026/TT-BTC tạo chuyển động mới trong bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ tại biên giới
• Thời báo Tài chính Việt Nam — Bộ Tài chính sửa đổi thủ tục giám sát hàng hóa có yêu cầu bảo hộ sở hữu trí tuệ